Međunarodne sorte – Šta stvarno znači …? Prije mnogo godina posjetio sam region Balaton u Mađarskoj. Dok smo se penjali uzbrdo, probali smo vina iz više vinograda, sve od vina sorte Riesling do manje poznatih sorti grožđa kao što su Olaszrizling, Juhfark i Irsai Olivér. Ove manje poznate sorte grožđa se zapravo uzgajaju samo u ovom dijelu Mađarske i nekoliko drugih regija unutar zemlje. Sva su bila zanimljiva i ugodna, a istovremeno su nudila svoje prepoznatljive karakteristike.
Ovo je bilo moje prvo iskustvo izbliza i lično upoređivanje vina proizvedenih od međunarodnih sorti grožđa (poput Riesling) i vina od lokalnih sorti direktno na lokaciji gdje su zapravo uzgajane sorte. Bilo je to divno, otkrivajuće iskustvo: moći prepoznati i uživati u poznatom, a istovremeno cijeniti jedinstveno i novo. Ali koja je tačno razlika između dvije sorte grožđa? Već smo se malo pozabavili autohtonim sortama (https://ovinu.info/autohtono-grozdje/). U nastavku ćemo govoriti o međunarodnim sortama u svijetu vina i šta taj termin zapravo znači.
Svestranost međunarodnih sorti grožđa
Uđite u bilo koju vinoteku ili restoran na svijetu i velike su šanse da ćete vidjeti imena koja poznajete i volite godinama: Cabernet Sauvignon, Chardonnay, Merlot, Pinot Noir, Sauvignon Blanc, Syrah i, da, Riesling. To su uglavnom sorte grožđa Vitis vinifera koje su sve porijeklom iz Evrope, ali su se od tada proširile svijetom, etablirajući se kao okosnica moderne vinske industrije. Sorte grožđa sa ovim porijeklom i istorijom poznate su kao međunarodne sorte grožđa.
Međunarodne sorte su svjetski putnici vinove loze, prilagođavajući se različitim klimama i tlima, a istovremeno zadržavajući svoje osnovne karakteristike.
Sorta Cabernet Sauvignon je rođena u francuskom regionu Bordeaux, pružajući crne voćne note, crne ribizle i dubinu grafita. Međutim, u kalifornijskom regiona Napa Valley postaje bogat, raskošan i voćnog okusa, sa znatno višim nivoom alkohola. Sorta Chardonnay, zlatni dragulj francuskog regiona Burgundy, podjednako je svestran: lagan i kremast u regiji Chablis, bogat i tropski u regionu Kalifornija i živahno citrusan u australijskoj Yarra Valley. Ovo grožđe uspijeva na bezbrojnim terroirima, nudeći osjećaj poznatosti ljubiteljima vina širom svijeta.
Jedan od mojih omiljenih primjera je Sauvignon Blanc. Razmislite o rasponu stilova, od vina sa okusom grejpfruta sa Novi Zeland, preko kredaste i kremaste verzije Sauvignon Blanc iz regije Sancerre, do karaktera koštičavog voća i dima koji su uvijek prisutni u vinima Pouilly Fume. I, naravno, najpopularniji oblik vina Malbec u moderno doba su crna, snažna i taninska vina iz argentinskog regiona Mendoza. Međutim, grožđe potiče iz Cahors-a na jugozapadu Francuske, gdje vina pokazuju pikantnije note crnog bibera sa zemljanim, slanim, pa čak i blago kožnim notama. To je zabavna degustacija od očiju do očiju!
Kako se porede sa autohtonim sortama
Koliko god ovi globalni proizvodi bili popularni i ikonični, oni pričaju samo dio globalne vinske priče. Autohtone sorte – grožđe ukorijenjeno u određenim regijama i koje se ne nalazi uobičajeno u drugim dijelovima svijeta. Ove sorte nude dubok osjećaj kulturnog identiteta i mjesta. Odličan primjer je bijelo grožđe Assyrtiko sa ostrva Santorini, koje daje arome morske vode i citrusa. Njegova mineralnost odražava vulkanska tla ostrva.
Svojom tintom snažnom, gruzijski Saperavi (zemlja Georgia, a ne američka savezna država) povezuje moderne ljubitelje vina sa kolijevkom samog vinarstva. Portugalski Touriga Nacional, prepun cvjetnih mirisa i čvrstih tanina, govori i o istoriji vina Porto i o prepoznatljivim suvim crvenim vinima te zemlje.
Iako su sva tri ova autohtona primjera u porastu širom svijeta, u mnogim slučajevima zbog klimatskih promjena. Nijedan nije sasvim isti kao verzije koje potiču iz njihovih domovina. Na primjer, Assyrtiko iz Novog svijeta često nema izrazitu linearnu strukturu, kiselkasto voće i kremastu teksturu koji potiču od stoljetnih loza u Grčkoj.
Zbog ovih specifičnih tipova tla i jedinstvene mikroklime, najpopularnije međunarodne sorte grožđa možda neće uspjeti tako dobro kao njihovi domaći pandani u ovim dijelovima svijeta. To čini ova lokalna vina od autohtonog grožđa pripovjedačima. Svako od njih nosi vjekovnu tradiciju i direktan je izraz zemlje koja ga njeguje. Podsjećaju nas da, iako vino može biti univerzalno, ono je takođe duboko lokalno.
Pronalaženje ravnoteže: međunarodne sorte – autohtono grožđe
Odnos između međunarodnih i autohtonih sorti grožđa, s obzirom na to da se on odnosi na modernog ljubitelja vina, jedna je od najuzbudljivijih dinamika u vinu danas. Međunarodne sorte su pomogle u demokratizaciji vina, pružajući udobnost i samopouzdanje, čineći ga pristupačnijim pružajući poznatu osnovu.
Većina onih koji piju vino ima predstavu o tome šta mogu očekivati od sorte Merlot, bez obzira da li je uzgajan u regionu Bordeaux, Kaliforniji ili Čileu. S druge strane, autohtone sorte grožđa su otkrića koja vino čine beskrajno fascinantnim, uvlačeći vas dublje u kulturu i geografiju njihovih matičnih regija. Ali možda je u pitanju veći spektakl. Ključ je u tome da zaista prihvatite oba tipa sorti. Uživajte u pouzdanosti referentnog Pinot Grigio ili Syrah, ali se ne bojte isprobati i bocu Xinomavro, Nerello Mascalese ili Blaufränkisch/Frankovka.
Međunarodne sorte grožđa nam omogućavaju da krenemo najprometnijim putem, dok domaće sorte grožđa otkrivaju skrivene staze. A prava radost leži u putovanju zajedno sa ovim sortama.
Marshall Tilden: What Does the Term ‘International Varieties’ Really Mean? (Šta zapravo znači termin “međunarodne sorte”). Izvor: https://www.wineenthusiast.com/. Objavljeno: 02.09.2025. Prevod i obrada teksta: Dragutin Mijatović
