Od Grčke do Enotrije. Kada Grci stignu do teritorije Lucania, teritorija je već obilježena vinovom lozom. A masiv Pollino je teritorija izbora za sortu Sangiovese.
Šta ako je Istorija pripitomljavanja vinove loze u Italiji (shvaćena kao geografski entitet, a svakako ne kao država/nacija). Država kakvu danas poznajemo, bila je u najmanju ruku nepotpuna i potrebno je, u velikoj mjeri, da se prepiše? U to je uvjeren i profesor Stefano Del Lungo, arheolog i istraživač CNR-a, koji potpisuje knjigu “Među planinama Enotrije – drevni oblik teritorije i vinogradarski pejzaži Alta Val d'Agri”. Knjiga je rezultat dvogodišnjih istraživanja koja kombinuju istorijsku genetiku sa arheologijom kroz biološke nauke (DNK varijeteta).
Agronomske (kvalitet životne sredine i ampelografske karakteristike) i antiku (stara topografija riječnih dolina). Zatim biodiverzitet biljaka izveden u terakoti i metalu, podrumi u pećini, dostavljena arhivska dokumentacija). Počevši od grožđa i vina, priča kako je u lučanskom zaleđu, kada su došli Grci, vinogradarstvo već bilo raširena praksa. Ali i o tome kako je širenje vinove loze duž poluostrva, a potom i u Francuskoj, išlo drugačijim putevima od onih koje smo do sada uzimali zdravo za gotovo.
Enotria
Pitanje koje je postavio profesor Stefano Del Lungo preokreće tačku posmatranja istorije: kako su Grci donijeli vinogradarstvo u Italiju? Istraživanja, na tragu Grka, a potom i Rimljana u prodoru na apeninske teritorije, u potrazi za upravo tim grožđem i vinima koja potom nose sa sobom u domovinu, pokazuju da nije išlo kako mi mislimo. Enotria, doslovno “zemlja vinove loze vezane za stup” (oinòtron), sa dvije glavice voća da bolje odolijevaju vjetrovima. Ta zemlja predstavlja dio Apenina (Cilento – Calabria) gdje su Grci, na početku kolonizacije ovih mjesta bili zapanjeni pronalaskom kultivisanog predjela. Predjela sa okolinom izrazito obilježenom vinogradarstvom i “nevarvarskom” kulturom.
„U istraživanju koje ide uzvodno od rijeke Agri, od njenog ušća do izvora, uništen je kliše grčke civilizacije koja je uvela uzgoj i civilizaciju vinove loze na italijansko poluostrvo“, kaže arheolog. „Prvi doseljenici u osmom vijeku prije nove ere, koji su uglavnom dolazili iz kopnene Grčke, naselili su se na ostrvima i na obalama. Nosili su sa sobom predrasude o predjelu koje treba izbjegavati, jer je bilo neprijateljsko, opasno i neobrađeno, sažeto u to vrijeme u stihovima Odiseje. Rekonstruišući kulturu i mentalitet koji vode naselja doseljenika sa konkretnim i dokumentovanim dokazima, evidentno je njihovo iznenađenje suočavanjem sa evoluiranom civilizacijom, Enotra, stručni proizvođač primarnog dobra kao što je vino. Te metali, posebno gvožđe i bakar. Kroz genetiku, klasični izvori nalaze potvrdu u sortama vinove loze. Sortama nedavno oporavljenim u godinama istraživanja starih vinograda u području iza Apenina, i sa iznenađujućim rezultatima”.
Od Grčke do Enotrije
„Promet ovih sorti, koji se kreće unutrašnjim riječnim dolinama, bio je intenzivan u vjekovima između 9. i početka 5. vijeka prije nove ere. Vinogradarstvo nije pomoćno, na njemu se zasniva procvat privrede, o čemu svjedoče i bogati pogrebni predmeti. Masiv Pollino, između plodne doline Sibaritide i doline Sinni, postaje jedno od područja izbora za uzgoj sorte Sangiovese. Sorte porijeklom iz Mesapijskih zemalja u blizini Dorskog Taranto, prije nego što krene na svoje putovanje na Siciliju. Zatim se penje uz Tirensku obalu, ostavljajući brojnu lozu između Basento i Sinni. Ovo je zauzvrat rodonačelnik sorti koje se između petog i četvrtog vijeka prije nove ere zahvaljujući Lukancima (Lucani) i Samnitima (Sanniti), putuju Apeninima do centralne Italije”, objašnjava profesor Del Lungo.
Serino – Syrah
„Kolonija Siris, blizu Policoro, koju je osnovala Jonija, odvaja se od zatvaranja obližnjih grčkih gradova i širi se u unutrašnjost prema Tirenskom moru. Oni ga nazivaju Siritide i koriste ime Sirino da naznače važne geografske elemente (glavnu rijeku, sada Sinni, i najvišu planinu Sirino). Kao i grad koji se strateški nalazi duž unutrašnjeg puta između jonske i tirenske obale (Sirìnos, blizu Rivela) i najperspektivnija sorta vinove loze na tim teritorijama (Sirino ili Serino). Bliski rođaci se mogu naći u okolnim dolinama, uključujući i onu koja će uzeti ime Aglianico.
Između šestog i petog vijeka prije nove ere zahvaljujući jonskoj koloniji Elea (Velia) – Cilento, vodi put do Marseja i sa Grcima se širi u srednjoj dolini rijeke Rone. Sorta je dugo zadržala drevni naziv, Serino, prije nego što je dobila moderno ime Syrah, egzotičnije, ali varljivo. Zapravo, sorta nema nikakve veze sa Perzijom i etimološki zadržava naslijeđe imena u sibaritskim i samnitskim oblicima (Sirica). Rimljani su ga transformisali u „sirsku“, ali u dokumentovanoj svijesti o direktnoj vezi sa regionima Kampanije i Bazilikate. Ne sa Bliskim istokom, kako se danas tvrdi na internetu i šire“, zaključuje arheolog.
Naslov orginala: Dalla Grecia ad Enotria: e se la storia della viticoltura in Italia fosse da riscrivere? (Od Grčke do Enotrije: šta ako se istorija vinogradarstva u Italiji mora ponovo pisati?). Izvor: https://winenews.it/. Objavljeno: 24.04.2023. Prevod: Dragutin Mijatović
POGLEDATI:
- https://ovinu.info/drevne-sorte-grozdja-2/
- https://ovinu.info/italija-regioni-sorte-i-vina/
- https://ovinu.info/genetska-veza-izmedju-modernih-i-drevnih-vinskih-sorti/
Život: Slobodni ste da birate, ali niste slobodni od njihovih posljedica.
