Psihologija degustacije vina-1. Prošle sedmice sam pogledao objavljeni pregled knjige “Uticaj alkohola na ljudsko tijelo“, a ove sedmice sam pomislio da bih trebao preći na našu psihologiju. To obuhvata koliki uticaj naš um ima na ono što percipiramo, nezavisno od onoga što je zapravo tu. Uostalom, vjerovatno postoji mnogo više studija o vanjskim faktorima koji utiču na naša iskustva kupovine i degustacije vina nego bilo koje druge hrane ili pića. Dakle, ono što nam ovdje treba je neka vrsta objavljenog pregleda teme, koji onda mogu sažeti za vas. Publikacija koju sam odabrao u ovu svrhu je iz 2020. godine: Psihologija vina: osnovna i primijenjena (Charles Spence).
Da citiram neke od važnih tačaka iz teksta:
Ovaj pregledni rad ističe kako osnovna kognitivna istraživanja mogu pomoći u razumijevanju, a potom i modifikovanju, načina na koji ljudi reagiraju na vino. Sve veći broj istraživanja doveo je do rastuće svijesti o tome koliko širok spektar kognitivnih i perceptivnih faktora … utiče na iskustvo ispijanja vina, kako kod vinskih stručnjaka, tako i kod redovnih potrošača.
Vino je složen, kulturološki opterećen, multisenzorni stimulus, a na našu percepciju/doživljaj njegovih svojstava utiče sve, od ambalaže u kojoj se prezentira, preko staklenih čaša u kojima se poslužuje i ocjenjuje. Pokazalo se da na percepciju samog vina, i općenito na iskustvo degustacije vina, utiče sve, od težine vinske boce, preko zvuka koji proizvodi njeno zatvaranje i čaša iz koje se pije, pa sve do vizualnog izgleda vina i multisenzornog okruženja/atmosfere u kojoj se konzumira.
Istraživači koji rade u širokom spektru disciplina, od marketinga do senzornih nauka, i od kognitivne neuronauke do dizajna ambalaže i ekonomije, počeli su se sve više zanimati za reakciju potrošača na vino, bilo da se radi o njihovom ponašanju prilikom kupovine ili njihovoj perceptivnoj reakciji na degustaciju vina. Sve veći broj iskustvenih istraživanja vina sada pokazuje da niz kontekstualnih faktora. Uključujući sve, od boje ambijentalnog osvjetljenja do pozadinske muzike. Može imati dubok, a u nekim slučajevima i predvidljiv, uticaj na iskustvo degustacije.
Zvučno začinjavanje – odnosno usklađivanje muzike ili zvučnih pejzaža sa specifičnim vinima. Kako bi se naglasile ili skrenula pažnja na određeni kvalitet/atribute vina. Kao što su slatkoća, dužina ili tijelo, takođe predstavlja brzo rastuće područje empirijskih istraživanja.
Psihologija degustacije vina-1
Nije neočekivano da se u preglednom radu takođe navodi da:
Bez obzira da li se govori o uticaju boje, staklenih čaša, ambalaže, brendiranja, dizajna etikete, vrste zatvarača, cijena ili perceptivne ekspertize. U svijetu vina postoji mnogo više istraživanja nego o bilo kojem drugom popularnijem piću na svijetu. Kao što su, na primjer, kafa, čaj, pivo ili voda. Zaista, tvrdi se (Gordon Shepherd) da ispijanje vina „angažuje više našeg mozga nego bilo koje drugo ljudsko ponašanje“. Ovo se, naravno, odnosi na senzornu percepciju i njenu interpretaciju. A ne na bilo kakve inherentne intelektualne karakteristike onih koji piju vino!
U tom smislu, posebno se naglašava da kontekst, ili situacija/atmosfera, u kojoj se vino pije može imati značajan uticaj na stvarno iskustvo degustacije. Neki od vas možda znaju ovo kao paradoks provansalskog roséa. U kojem vino koje ima odličan okus tokom odmora često ima mnogo manje prijatan okus kada se ponovo proba kasnije kod kuće. Slično tome, mogu postojati značajne razlike između boca istog vina. I, budući da se vino obično sporo mijenja. Gotovo je nemoguće tačno replicirati uslove bilo koje prethodne formalne studije (kao što je organizovana degustacija vina).
Izgleda da se veliki dio trenutne studije psihologije degustacije vina vrti oko dvije stvari: osvjetljenja i muzike. Na primjer, na osnovu određenog objavljenog eksperimenta. Rezultati su pokazali da je vino ocijenjeno kao znatno voćnije pod crvenim nego pod zelenim osvjetljenjem.
Možda još zanimljivije, tu je i: novonastali laboratorijski istraživački rad koji prvo dokumentuje da ljudi intuitivno povezuju osnovne okuse. Okuse poput slatkog, kiselog, gorkog i slanog, sa određenim muzičkim atributima. A zatim da sviranje muzike (ili zvučnih pejzaža) sa odgovarajućim ili neusklađenim zvučnim svojstvima može uticati na ocjenu okusa/arome raznih namirnica.
Spajanje vina i muzike
Jedan drugi pregledni članak, (Multisenzorni iskustveni marketing vina), detaljnije se bavi temom muzike i vina, što zvuči fascinantno (bez igre riječi!). Spajanje vina sa muzikom datira daleko u prošlost, počevši od komentatora koji su u početku samo koristili muzičke metafore kako bi opisali vina o kojima su pisali. Međutim, posljednjih godina ovo područje interesa transformiralo se u rastući niz multisenzornih degustacijskih događaja u kojima se vino i muzika namjerno spajaju. Kako bi se procijenio, ili sve više ilustrirao, uticaj muzike na iskustvo ljudi sa vinom. Početni izolovani, mali i često anegdotski izvještaji o muzici koja navodno mijenja okus vina od tada su se razvili u velike iskustvene, eksperimentalne događaje.
S druge strane, ova ideja (iz originalnog članka citiranog gore) bi vas mogla iznenaditi. Istraživanje jasno pokazuje da ako degustator ne zna u kojoj vinskoj čaši/iz koje ocjenjuje vino. Onda staklena čaša čini se da ne pravi veliku razliku u iskustvu degustatora. Međutim, čim degustator postane svjestan prirode čaše iz koje proba, čaša može iznenada napraviti ogromnu razliku u iskustvu degustacije.
Dakle, psihologija degustacije vina je složena i stoga morate postaviti prave uslove. To jest, formalno rečeno, ovo: „moglo bi nas navesti da se zapitamo koliko je od onoga što se dešava i o čemu se piše u svijetu vina neka vrsta društvene konstrukcije zasnovane na očekivanjima, a ne nužno odražava stvarni perceptivni efekat“. To bi nas takođe moglo navesti da se zapitamo o izjavama nekih stručnjaka, o čemu ću govoriti u sledećem postu.
Pročitati i: https://ovinu.info/vinska-simfonija-dirigovanje-simfonijom-vina/
Naslov orginala: The psychology of tasting wine (Psihologija degustacije vina-1), Izvor: https://winegourd.blogspot.com/. Objavljeno: 12.06.2023. Prevod i obrada teksta: Dragutin Mijatović
