Deficitarno navodnjavanje. Prvi dio dao je osnovne koncepte regulisanog deficitarnog navodnjavanja (regulated deficit irrigation-RDI), upravljanja vlažnosti tla u ranoj sezoni i komponente kontinuuma vlažnosti tla-loze-atmosfere koja se odnosi na vinovu lozu. U ovom postu istražit ćemo ostale komponente kontinuuma i regulisanog deficitarnog navodnjavanja nakon što vinova loza dostigne punu krošnju. Suvoća atmosfere, druga komponenta kontinuuma, podstiče potrošnju vode u vinogradima crpeći vlagu iz tla i kroz vinovu lozu.
Referentna evapotranspiracija ili Reference evapotranspiration-ETo predstavlja atmosferski potencijal za crpljenje vlage iz pokošene trave. Referentna evapotranspiracija se izračunava iz nekoliko atmosferskih parametara (sunčevo zračenje, temperatura, relativna vlažnost i brzina vjetra) koje mjere odgovarajuće opremljene meteorološke stanice (foto 1). Iako se može značajno razlikovati od dana do dana ili od sedmice do sedmice, referentna evapotranspiracija ima vrlo konzistentan sezonski trend. Referentna evapotranspiracija je niska na početku sezone, stalno se povećava prije nego što dostigne vrhunac tokom sredine sezone, a smanjuje se tokom jeseni.
Koeficijenti
Kada navodnjavati i koliko vode primijeniti za navodnjavanje može se odrediti iz ETo nakon što se pretvori iz trave u grožđe pomoću faktora koji se naziva koeficijent roda ili crop coefficient-Kc. Vrijednosti koeficijenta roda variraju tokom vegetacijske sezone/period vegetacije na predvidljiv način kako lišće raste i stari (graf 1.). Univerzitet u Kaliforniji razvio je generičke sezonske vrijednosti koeficijenta roda, koje su dostupne iz nekoliko izvora.
U praksi, generičke vrijednosti Koeficijnta roda obično precjenjuju potrošnju vode za vinovu lozu i moraju se pomnožiti faktorom upravljanja. Ovaj faktor nazivam faktorom upravljanja ili (management factor-Km) jer ga rukovodioc vinograda, prema veličini/bujnosti i gustoći čokota, odabire/definiše proizvoljno. Na primjer, vinograd sa četverokrakom kordunicom može započeti sezonu sa faktorom upravljanja od 0,70 dok vinograd sa dvokrakom kordunicom može započeti sa 0,40. (Podsjetimo se na prethodni članak, nisu svi vinogradi obavezni navodnjavati u ranoj sezoni).
Faktor upravljanja u ranoj sezoni mora se smanjiti sredinom sezone, nakon što čokot dostigne punu krošnju i zaustavi rast izdanaka, kako bi se održao umjereni vodni stres. To je, u stvari, RDI faktor. Koristeći naše prethodne primjere, četvorokraka kordunica može imati faktor upravljanja sredinom sezone od 0,55, a vinograd sa bilateralnom kordunicom može imati faktor 0,30. Koristite faktor upravljanja koji održava zdravo lišće bez izazivanja rasta novih izdanaka, što ukazuje na odsustvo vodnog stresa ili uzrokovanje žućenja i opekotina lišća na nižim dijelovima izdanaka, što su rani pokazatelji ozbiljnog vodnog stresa. Raspon umjerenog vodnog stresa povezan je sa očitanjima pritiska u pumpi od -10 bara do -13 bara.
Deficitarno navodnjavanje
Zalijevajte često (3 do 7 puta sedmično) malim količinama na laganim tlima (pijesak i pjeskovita ilovača) kako biste osigurali prilično kontinuiranu, umjerenu snabdijevenost vlagom u tlu. Tla srednje teksture (ilovače i glinovita ilovača) zahtijevaju veće količine vode da bi prodrla u korijenovu zonu i, nakon navodnjavanja, imaju veću dostupnu vlagu od tla lakše teksture. Stoga ih treba navodnjavati rjeđe (1 ili 2 puta sedmično) i sa proporcionalno većim količinama vode. Mnoga glinovita tla lakše apsorbiraju vodu nego što je otpuštaju i posljedično zahtijevaju često navodnjavanje.
Koristeći lokalne dnevne referentne vrijednosti evapotranspiracije, vlažnost tla vinograda koja se treba nadoknaditi navodnjavanjem izračunava se pomoću odgovarajuće formule (pogledati orginalni rad). Efikasnost dobro projektovanih i dobro održavanih sistema za navodnjavanje obično je oko 90%, što daje faktor od 0,90. Vaš projektant sistema za navodnjavanje može dati hipotetičku efikasnost ili konsultant za navodnjavanje može odrediti stvarnu efikasnost.
Deficitarno navodnjavanje – Objašnjenje tabele tabele 1
Row Spacing, ft – Razmak redova, ft (1 ft=30,5 cm)
Emitter Spacing, in – Razmak emitera, in (1 inch=2,54 cm)
Emission Rate, gal/h – Brzina emisije, (gal/h) / (1 gallon=3,78 litara)
Irrigation Efficiency, % – Efikasnost navodnjavanja, %
Calendar Date – Datum
Crop Coefficient – Koeficijent roda
Management Factor – Faktor upravljanja
Reference ET – Referentna ET (referentna evapotranspiracija)
Grape ET – ET grožđa (evapotranspiracija grožđa)
Daily Irrigation Hours – Dnevno navodnjavanje, sati
Raspored navodnjavanja
Raspored navodnjavanja pomoću ET-a može zvučati komplikovano, ali uz pomoć proračunske tabele, slično je održavanju stanja na tekućem računu (Tabela 1). Pored praćenja ETo-a, praćenje atmosfere za RDI takođe uključuje praćenje vremenskih prognoza. Kada se predviđaju visoke temperature (> 38°C), privremeno obustavite RDI i navodnjavajte nekoliko sati kako biste hidratizovali lisna tkiva i smanjili toplotni stres i crni list (svjetlosni stres) (foto 2). Vratite se na RDI nakon što prođe toplotni period.
Vlažnost tla, treća komponenta kontinuuma, izvor je gotovo sve vlage koju koriste čokoti vinove loze. Planiranje navodnjavanja bez poznavanja vlažnosti tla je kao plaćanje računa bez poznavanja stanja na vašem bankovnom računu. Informacije o vlažnosti tla su posebno važne za odluke o navodnjavanju. Koje se donose u uslovima umjerenog vodnog stresa vinove loze i prognoziranih visokih temperatura. Srećom, postoji nekoliko pouzdanih tehnologija za praćenje vlažnosti tla.
Pogledati i: https://ovinu.info/regulisano-deficitarno-navodnjavanje-prvi-dio/
Stan Grant: Regulated Deficit Irrigation – Part II. Izvor: https://lodigrowers.com/regulated-deficit-irrigation-part-ii/. Prevd i obrada teksta: Dragutin Mijatović
